Selamünaleyküm Sevgili Dostlar.

   Kurtuba Dergisi'nin yedinci sayýsýyla, Ramazan ayýnýn ikinci haftasý huzurlarýnýzdayýz. Ramazan'ýn uhrevi havasýndan payýmýza düþen paylaþma iþtiyakýný bu sene önceki yýllara nazaran daha üst seviyede hissediyoruz. Sadece ulusal deðil, uluslarasý boyuttaki yardýmlaþma ülkemizin parlayan yýldýzlarý sayesinde dünyanýn bir çok bölgesinde yaþanýyor. Baþta ÝHH olmak üzere, Kimse Yok mu ve Cansuyu bu yardým seferberliðinin baþat aktörleri konumunda.

   Dünyanýn neresinde bir yoksul, ezilmiþ, dýþlanmýþ görürse, anýnda yardýmýna koþan, kendisiyle gurur duyduðumuz ÝHH'ya temas etmek istiyoruz. Filistin'de, Çeçenistan'da, Keþmir'de, Kýrým'da, Etiopya'da, Somali'de, nerede bir mazlum varsa anýnda yardým ulaþtýran ÝHH, biz Türkiyeli Müslümanlarýn gururu olmaya devam etmekte. Son olarak Pakistan'ýn devlet baþkaný General Müþerref'in yaptýðý Lal Mescidi katliamýnda, yardýma muhtaç talebelere ilk ulaþan gene ÝHH olmuþtu. Ümmetin gurur kaynaðý ÝHH ile iftihar ediyoruz.

   Kurtuba Dergisi'nin bu sayýsýnda bir süredir ara verdiðimiz Suphi Giz'in hazýrlamýþ olduðu Endülüs Dosyasý, "Þimdi Gemileri Yakýn", dördüncü bölümüyle kaldýðý yerden devam edecek.

   Yedinci sayýmýzýn þairleri; Hatice Algýn, Kübra Çomaklý ve Murat Soyak. Ayrýca denemeleriyle Kurtuba'ya katkýda bulunan yazarlarýmýz; Hares Yalçi, Cemal Kaya ve Yunus Emre Tozal birbirinden deðerli çalýþmalarýyla sizlerle olacak. Kurtuba'da bu hafta Þeref Akbaba yönetiminde yayýn hayatýna devam etmekte olan Ay Vakti Dergisi'nin hazýrlamýþ olduðu Medeniyet Özel Sayýsý'nýn tanýtýmýný bulacaksýnýz. Türkiye'nin birbirinden kýymetli þair ve yazarlarýnýn medeniyet tasavvurumuz hakkýndaki konuþmalarýný bir arada okuyabileceðiniz Ay Vakti Medeniyet Özel sayýsýný ýsrarla tavsiye ediyoruz. Ayrýca bu hafta ilk bölümünü yayýmlamaya baþlayacaðýmýzý duyurduðumuz Büyük Doðu Dosyasý'ný özel sebeplerden ötürü yayýmlayamýyoruz. Gecikmeli de olsa, Büyük Doðu Dosyasý mümkün olan en kýsa zamanda sayfalarýmýzda olacak.

   Yeni sayýlarda buluþmak ümidiyle.

   Saygýlarýmla efendim.

Selman Maltaþ

iletiþim ve yazý göndermek için

kurtubadergi@gmail.com

gönderilen ürünler yayýmlansýn, yayýmlanmasýn iade edilmez

“þimdi gemileri yakýn” 4

ithaf

bütün bunlara raðmen, endülüs islâm medeniyetinin ilim, kültür ve sanat hayatý, batý ve islâm dünyasýnda unutulmaz tesirler meydana getirmiþtir. endülüs medeniyetinin ilim ve kültür hayatýnýn temel dinamiklerini kavramak, insanlýðýn ebedî olarak muhtaç olduðu ortak deðerlerin anlaþýlmasýnda önemli bir fonksiyon icra edecektir. (prof.dr. mehmet özdemir)

tavaif-ül mülük dönemi (1031- 1090)

emevi devletinin son yýllarýnda, fetih amacý olan islamý yayma fikrinde uzaklaþýldý. ahlaki bozulma baþladý, zamanla asayiþin saðlanmasý ve vatanseverliðin muhafazasý tek amaç haline geldi. kurtuba dýþýnda halifenin bir nüfuzu kalmadý.       

1031 yýlýndaki iç karýþýklýklar  sebebiyle, endülüs emevi devleti'nin yönetiminde ortaya çýkan otorite boþluðunun doðal bir sonucu, endülüs siyasi olarak bir bölünme sürecine girdi. çeþitli bölgelerde irili ufaklý 20 küsür yerel hanedan baðýmsýzlýklarýný ilan etti. içlerinden önemlileri: iþbiliye civarýnda abbâdîler (arap-1023-1091), es-saðru'l-a'lâ bölgesinde tücîbîler ve hûdîler (arap-1040-1142), kurtuba’da cehverîler (1031-1069), tuleytula'da zünnûnîler (arap-1016-1085), batalyevs (badajoz) bölgesinde eftasîler (berberi-1022-1094), gýrnata'da zîrîler (berberi-1010-1090) ve diðerleri. bunlarýn her birinin baðýmsýz askleri gücü vardý ve her biri adýna sikke (para) basýyordu. hatta herbirine baðlý yerel derebeylikler vardý.

(üçüncü) hiþam, taç ve saltanatý terk edince kurtuba’da ileri gelenler, eski hacip cevher’i kurtuba yönetimine seçtiler. cevher, hükümdarlýk hukuku ile devlet iþlerini yürütmek üzere bir meclis teþkil etti. kendisi de sadece bir oy hakkýna sahipti. bir müddet sarayda da oturmadý. þeriat mahkemelerini yeniden düzenledi. tabiplik için özel sýnavlar getirdi ve bunun için meþhur tabiblerden bir heyet teþkil etti. zahire depolarý kurdu. mali olarak hesaplarýn yýllýk görülmesi sistemi getirdi. polis teþkilatý kurdu ve olaylarýn kaydýnýn tutlmasý kararlaþtýrdý. endülüs’te birliðin saðlanmasý için valiler kurtuba’ya çaðrýldý. ancak olumlu cevap alýnamaz ve iç savaþlar baþladý.. 1031'de ehl-i beytten olan hammûdiler hilâfeti devam ettirmek istediler fakat baþarýlý olamadýlar.

kurtuba dýþýndaki þehirlerde ve bölgelerde nüfuzlu ailelerin merkezi yönetimi tanýmayýp baðýmsýzlýklarýný ilan etmeleri sonucunda endülüs’deki islâm hakimiyetinin parçalanma süreci belirginlenti. bu devletçiklerin arasýndaki iktidar kavgalarý müslümanlarýn hýristiyanlarýn karþýsýndaki durumlarýný zora soktu ve ispanya’nýn hýristiyanlar tarafýndan yeniden fethi (reconquista[1]) hareketi hýz kazandý.

daðlýk astor bölgesinde toplanan hýristiyanlar, müslümanlara karþý hücuma geçti. 1085 yýlýnda kastilya kralý alfonso’nun stratejik açýdan önemli bir konumu ve endülüs'ün en önemli ikinci büyük kenti olan toledo’yu ele geçirmesi müslümanlarýn tehlikenin farkýna varmalarý için bir vesile oldu.

1086'da abbâdi hanedanýndan iþbiliye meliki, kendilerini hýristiyan iþgaline karþý korusun diye kuzey afrika murâbýtlar imparatorluðundan yardým istedi. oradan gelen kuvvetlere onüç endülüs meliki de katýldý. zeleka muharebesinde hýristiyan ordularý imha edilerek, ispanya'da müslüman hâkimiyetinin ömrü uzadý.

sonuç

bu dönemde endülüs siyasi hayatýnýn temel özelliði, emirlikler arasýnda yaþanan kýyasýya çatýþmalar ve düþmandan birbirlerine karþý toprak-haraç karþýlýðýnda yardým almalar oldu. hýristiyan devletlerinin da güçlenmesine, dolayýsýyla reconquista'nýn hýzlanmasýna sebep oldu.

islâm dünyasýnda bir çok büyük devletin akabinde kurulan küçük devletçiklerin[2] karakteristik özelliði[3], önce kendi aralarýndaki mücadeleler ve sonra düþman tarafýnda yýkýlmalarý olmuþtur. endülüs’teki mülük el-tavaif dönemi, müslümanlarýn zararýna oldu, müslüman halk büyük bir maðduriyet yaþadý ve zulme uðradý.

bu siyasi bölünmeye raðmen endülüs'te medeniyet alanýndaki yükseliþ devam etti. bunun en önemli göstergesi hemen her þehrin bir kurtuba'ya dönüþmesi idi. edebiyat, astronomi, týp, ve felsefe alanýnda önemli geliþmeler kaydedildi.

Ýnatlaþ benimle

Ey mezarýmýn emziði tarik!

Oku!

Parmaklýklarýn ardýnda týð gibi

Küflü beþiklerin

Deþilmiþ kitabelerin öfkesini…

Çöp kokan bir mürekkebin

Ekþittiði sokak kâðýtlarýný

Ve terleyen kalelerin

Kilitlenen uzuvlarýný…

Çapak çapak dökülürken biz

Ölülere, ölülere…

Bir yakarýþtýr bu!

Hiç boðulmamýþým gibi

Kýrbacýnda hüznün

Salkým saçak bir yokuþu yutarcasýna

Yýrtýk saçlarýmýn

Kovaladýðý çýraðlarda

Kül yiyiþidir bu!

Üryansa dumaným

Kabir soyuyorsa nefesimi

Tül tül yürü ey kalem!

Ör beni

Oyuk ateþlerden de yanýk

Denizlere, denizlere…

Sürüngen ýslýklarla

Tokmak tokmak bir kahýr

Yýðýlýyorsa kursaðýmýza

Ucube kaldýrýmda salyalarý akan

Bir yýldýrýmý çiðnercesine

Demlenir muhafýz kuþlar…

dilden dile yankýlanan ses gibi
ayan olsun varlýðýmýz ay gibi

arý çiçek çiçek bal sevdasýnda
ötelerden haber ver bahar gibi

bir elinde kitap bir elinde gül
ayrýlýk derdiyle yandý ney gibi

susmanýn vebal olduðu bilinsin
söylemenin vaktidir yunus gibi

ölüm bir geçit sonsuzluðu kuþan
hayatýn künhüne er derviþ gibi

her vakitte diri tut yüreðini
peygamber izinde sahabe gibi

Topraðý çekiyor üstüme
Yýlaný derisinden ayýrýr gibi bir bedel ödüyorum
Nasibimi almaya geldim
Zarflarýn hepsi açýk
Ey gafur ey tanrým
Bütün kir yýðýþýmlarýndan arýndýr
Bir cenin tazeliðinde
Varlýðýn rahmine geri gönder
Derle topla ört beni
Kulaklarým senden gayrisine sýð
Gözlerim baþkasýna muðlak
Bu pelte bu canhýraþ
Bu çið ruhuma
Ve ahraz kalbime bir medet
Ne kadar sahte yaným varsa yok et
Eð bük kes
Doðra yak azalt! Saydamlaþtýr beni
Secde ederek giriyorum kapýndan
Hýtta! Hýtta!
Maðfiret dileniyorum
Bakma neþterli yüzüme ey vedud
Ellerim alaz, aðýlý ekþim
Korkarým sevgine helal gelmesin
Üfunetim, ihanetim aðýr
Akýbetimi görüyorum
Sulandý daraðacým
Yaðlandý urgan
Ýþte Azrailli öpüyorum
Þimdi isminin gölgesindeyim ya rahim
Bunu bilmem neyi deðiþtirir ki
Biliyor ve biliyorum, olabilir
Affým ancak seninledir
Sana geliyorum
Beni kendime beni kendime
Beni kendine getir!

   Hayallerin zorladýðý bir beden, ab_ý hayata muhtaç bir kýrba ve bomboþ bir odada yarýnlara þiirler okuyorum. Sesim kýsýk, ellerim titrek. Yarýnlarýma çökmüþ sisleri daðýtmaya çalýþýyorum pervasýzca. Alnýmda geçmiþin izleri, törpülerken prangalarýmý, apansýz ayrýklýklar sarýyor her yanýmý. Kainat gecenin örtüsüne bürünürken, topraða kulak verip, dünyanýn aþk ile dönerken ki sýzýsýna içimin buhranlarýný katýþtýrýyorum. Ellerimi yýldýzlara sürüp gönlüme götürüyor bir itminan, bir inþirah ve bir doðuþ arýyorum sancýsý yýllar evvel çekilmiþ, ama elleri bomboþ gerisin geri kalýveriyorum oracýkta. Kaðýttan uçurtmalar yapýyorum özgürlüðe salýnacak olan, ama rüzgar güllerim hareket dahi etmiyor. Ellerimi uçurtmamýn ipleri kesmiþ, gönlüm asi dalgalara boyun eðmiþ, hayat ise  hüzünlü fon müzikleri eþliðinde devam ediyor. En üst perdeden baþlamak istediðim anda perdeler üstüne kapanýyor…

   Gönülleri yaðmalayan birkaç söz düþüyor cebimden; gündüzleri meydanlarda slogan atýp, geceleri de annesinden masallar dinleyen bir çocuðun coðrafya defterine karalamalarýndan derlenen…

   Tozlu kitaplarýn arasýna düþülmüþ bir iki cümle oluveriyorsun aniden, gözlerinin ýþýltýsýný yakalýyorum kelimelerde. Enkazlarýn arasýnda gül yetiþtirdiðimiz günler geliyor aklýma, bir çiçeðin açýþýný hayretlere buladýðýmýz gibi bulanýyorum. Son bir cümle oluyorum bir hastanýn yataðýnda, incelikle seçilmiþ ama hiç söylenmemiþ, hiç tereddüt edilmeden dökülüveriyorum ve karýþýyorum solunmak üzere beklenen havaya.

   Ömrüm kurumuþ mürekkebin son çýrpýnýþlarý olmasýna raðmen soluðum bembeyaz güvercinlerin aðzýndaki zeytin dallarý kadar taze.... Biliyorum bembeyaz kaðýda zifiri karanlýk ancak geceleri çöker ve kaðýdýma dizdiðim kelimelerle uçuyorum yanýna usulca

Bitmemiþ bir yazýyý, ilham kuralýðýnýn seraplarýna mahkum etmiþim. Katliamlarýmla vedalaþýrken cebimde yarýnlara sýkýlmýþ bir merminin kovan ýduruyor.

Þehirleþmek, þehirde yaþamak, olgunlaþmak, ilerlemek gibi sözlük anlamlarýnýn yanýnda bir çok terim anlamý içeren veya içi farklý anlamlarla doldurulan medeniyet, Ayvakti Dergisinin sekinci yýlýnda özel bir sayýyla okuyucusuyla buluþturuluyor. Farklý baþlýklar altýnda kýrka yakýn yazý, makale, deneme eserleri panel ve söyleþilerle süslenerek doyumsuz bir özel sayý ortaya çýktýðýný görüyoruz.

Medeniyetin Anlamý ve Kaynaklarý ana baþlýðý altýnda

Mustafa Aydýn Medeniyet olgusu ve medeniyetler arasý iliþkiler

Recep Þentürk Açýk medeniyet bir fýkýh medeniyeti olarak islam

Bedri Gencer Dinden medeniyete batýdan doðuya

Ýbrahim Halil Üçer Iki lisandan biri; yazý

Metin Önal Mengüþoðlu Medeniyet tektir

Iþýk Yanar Roman ve Medeniyet

Nurullah Genç Kültür ve Medeniyet Ýliþkisi Üzerine Karþýlaþtýrma Yöntemi Açýsýndan Bir Yaklaþým Denemesi

Þehir ve Medeniyet baþlýðý altýnda

Necmettin Evci Þehirlerden medeniyete

Perviz Manzur Þehrin ve Medeniyetin Ötesinde

Röportaj: Turgut Cansever Þehir ve Medeniyet Üzerine

Modern Uygarlýk ve Krizleri baþlýðý altýnda

Þaban Ali Düzgün Modern uygarlýðýn çatýþmacý doðasýný besleyen kökler

Alev Erkilet Bilge Bir Sosyolog: Pitirim A. Sorokin'in Tarih Felsefesi ve Deðiþme Kuramý

Röportaj Özdenören Medeniyet Dine Sarýlarak Ýhya Olur

Medeniyetler Çatýþmasý mý? baþlýðý altýnda

Þaban Ali Düzgün Býr þiddetin anatomisi müslümanlar ve latin batý dünyasýnýn haçlý seferleri dönemindeki iliþkileri

Cevat Özyurt Samuel Huntýngton’un “medeniyetler çatýþmasý” tezinin eleþtirisi

Bayram Kaya Medeniyetler Çatýþmasý mý Kültürel Faþizm mi

Medeniyetimizden Yansýyanlar baþlýðý altýnda

Mustafa Aðýrman Ýslâm medeniyetinde cami

Ali Rýza ÖzcanMedeniyetin kýlýcý hüsn-i hat sanatý

Ali Nar Edebiyatýn Ýslamcasý

Mustafa Miyasoðlu Edebiyat geleneðimiz ve medeniyet anlayýþýmýz

Nurettin Durman Bir medeniyet tasavvuru olarak þiir

Mustafa Kara Derviþlerimiz

Ziya Kazýcý Osmanlýlarda ilmi hayat eðitim ve öðretim

Salih Zorlu Osmanlý medeniyetinde teknoloji algýsý ve uygulamalarý

Röportaj Kutlu Sanat ve Medeniyet Üzerine

Ýslam Medeniyeti’nin Geleceði? baþlýðý altýnda

Ziyaüddin Serdar Ýslamý Yeniden Düþünmek

Perviz Manzur Ýslam ve Modernitenin Krizi

Panel Modernite ve Ýslami Yenilenme

Panel Bir Medeniyet Ýddiamýz Var mý

Türk Düþüncesinde Medeniyet Algýsý baþlýðý altýnda

Sezai Küçük Anadolu’da bir cemal tecelisi Mevlana

Selami Þimþek Medeniyetimizin Güleç Yüzlü Ereni: Nasreddin Hoca

Mustafa Özçelik Mehmet Akif’in Batý’ya bakýþý

Eyüp Azlal Yahya Kemal’de medeniyet tahayyülü

Bünyamin Duran Postseküler toplumda Bediüzzaman’ý yeniden okumak

Muhittin Bilge Bir medeniyet perspektifi olarak diriliþ düþüncesi

Mehmet Akgül Erol Güngör ve ‘Ýslam’ýn bugünkü meseleleri

Þefik Memiþ Fethi Gemuhluoðlu bir medeniyet muhyisi

Erol Göka Türk’ün uygarlýkla imtihaný

Mehmet Doðan Sözlük okuyucusunun notlarý gel de hicab etme

Evet, baþlýklardan ve içindekilerden de anlaþýlacaðý üzere çalakalem hazýrlanmýþ bir özel sayý yerine üzerinde çalýþýlmýþ emek harcanmýþ güzel bir çalýþma olduðu ortaya çýkmaktadýr. Ayvakti’ ni bu çalýþmadan ötürü tebrik eder, nice özel sayýlar çýkarmasýný temenni ederiz.

Mustafa KÜÇÜKTEPE

 www.ayvakti.net

ayvakti@ayvakti.net